NY

NY part.

nie: Wȧsty ny, wos ej gyśan? ‘Nie wiesz, co się stało?’; Zyty nygüty łoüt wün dö. ‘Tacy niedobrzy ludzie tu byli.’; Wyłsty mytgejn myt yns oba ny? – Nȧ, yhy wył ny gejn. ‘Chcesz iść z nami czy nie? – Nie, nie chcę iść.’; Ys’s ny wür? ‘Czy to nie jest prawda? / Nieprawdaż?’; Har ej ny duł, ok foüł. ‘On nie jest głupi, tylko leniwy.’; Wen’s ej ȧzu ny güt, ny śłȧht, dos ej «hołp ȧcwe». ‘Kiedy nie jest ani dobrze, ani źle, to jest «pół na pół».’

UWAGA: o ile NY zaprzecza czasownik, występuje z reguły po nim, ale w zdaniach w trybie rozkazującym – tuż przed zaprzeczanym czasownikiem: Ny gej diöt ȧłȧn! ‘Nie chodź tam sam!’; No ny ziöeźe! ‘No nie mów!’; Wȧsty ny, wi dos cy maha? To ny mah dos, ok cyjyśt derfre. ‘Nie wiesz, jak to zrobić? To nie rób tego, tylko najpierw dopytaj.’ W zdaniach podrzędnych NY również może wystąpić przed czasownikiem, który zaprzecza: Zej kuzta dy gancy cȧjt, oü wen zy ny gyfret wiöda. ‘Oni mówili cały czas, również gdy nie byli pytani.’

Por. też:

NY Ȧ ‘niejeden’: Ny ȧner höt śun gypriöebjyt ȧ łyndwüm cy derśłön, oder nimyd höt dos ny gyśofa. ‘Niejeden już próbował pokonać smoka, ale nikomu się to nie udało.’; Wen der krig wyt oüsbrȧhja, ny ȧ hoüz wyt błȧjn łydik. ‘Jeśli wybuchnie wojna, niejeden dom zostanie pusty.’;

NY NOK / JOK... ODER / OK (OÜ)... ‘nie tylko... lecz (także)...’: H’ho ny jok dy fłoüma, oder oü mȧłȧjht-wosfer bjyn ȧna epułn. ‘Mam nie tylko śliwki, lecz także różne gruszki i jabłka.’ (LM 1907); Ejs höt dos śun hefa möł gymaht ȧn yhy wȧs, do ny nok cüfełik, ok oü cyfłȧjs. ‘Ona robiła to już wiele razy i wiem, że nie tylko przypadkiem, lecz także specjalnie.’; Dy rewitȧlizȧcyj fur wymysiöeryśa śpröh ej mejgłik diöh dos, do ny nok dy łoüt fu hesa, ok ym mȧsta dy Wymysiöejyn zih ym dos hon. ‘Rewitalizacja języka wilamowskiego je możliwa dlatego, że nie tylko ludzie z zewnątrz, lecz przede wszystkim Wilamowianie o to dbają.’;

NY ȦMÖŁ ‘nieraz’: Ny ȧmöł wułd’ȧ myt dam ufhjyn, oder’ȧ maht’s weter. ‘Nieraz chciał przestać, ale on robił to dalej.’

Zob. też: → NȦ, → UN