Dy fotegrȧfi fun śmjergüśnikja myter bow mytum kjywła fun 30-sta jün fum 20-sta hundytjür / Zdjęcie śmierguśników z babą z koszem z lat 30. XX wieku
Dy fotegrȧfi fun śmjergüśnikja myter bow mytum kjywła fun 30-sta jün fum 20-sta hundytjür.
Der Śmjyrgüst, dos hȧst – Usterśmjyrgüst, bo jyśter hisa zy zu oü ander praktykja, ej ȧny fun fiöerwiksta ȧn ym mȧsta bykanta wymysiöejer tradycyja. Gük zy ej zjyr ołd, zy ej śun byśrejwa gybłejn yr brüh fum 19-ta ȧn 20-sta hundytjür, błȧjt zy pożȧt zjyr łanik. Wos nö: zy wjyd wo ȧmöł andyśt, ȧ dy śmjergüśnikjafłȧk wada byśtenik gynyt. Dy łanikkȧjt kon’ȧ s’mȧst ym Usterzuntag s’öwyts ośoün ȧn oü ym Ustermöntag ymȧ mytag. Ym zuntag kłoün zih dy wymysiöejer śmjergüśnikja yn banda cyzoma ȧn zy gejn rym yr ganca śtot, zy byzihja dy hyta fun mȧkja, wo zy zy kena, do zy zih zuła güt bawjȧn cyzoma. Nöhta jiöen zy ym Ustermöntag fjyr mytag oba ymȧ mytag uf dy jungy bowa, zy fanga zy ȧn łen zy zy y ȧ wan nȧj, wo zy śtejt ufum wymysiöejer rynk. S’śmjergüśnikjaociwerik gyhjyt myter łoütyśa ȧn fłenikja ȧjśtełnan cy dam broüh cyzoma. S’ej gynyt fu ołum, wo zy jok y dy hend fanga: ołdy fłȧkla, piżama, dos wo błȧjt fum nyn qn fu bibüł. Dy bibüł ej ju oü s’cyfjedyśty boühułc cym śmjergüśnikjahüt. Dy larwa ȧdśtejn wejder fu papjyr, łȧjmn ȧn fiöerwa. Ołys cy dam, do dy Ustyn zqjn y Wymysoü ym fiöerwiksta ufer wełt. Dy fotegrȧfi śtomt fu Pöłnscȧjta.
__________________________________________________________________________________________________________
Zdjęcie śmierguśników z babą z koszem z lat 30. XX wieku.
Śmiergust (a dokładniej: Śmiergust wielkanocny – gdyż dawniej tym słowem określano także inne zwyczaje i praktyki) to jedna z najbarwniejszych i najlepiej znanych w świecie wilamowskich tradycji. I choć jest bardzo stara – jej istnienie w pełnej, rozwiniętej formie potwierdzają już autorzy z przełomu XIX i XX wieku – to nadal jest żywa. Co więcej: ciągle się rozwija, a elementy stroju śmierguśnickiego powstają cały czas. Żywotność zwyczaju widać szczególnie w Wielką Niedzielę popołudniu i wieczorem oraz w Poniedziałek Wielkanocny około południa. To bowiem właśnie wtedy wilamowscy śmierguśnicy „buszują” po całym mieście. W niedzielę chłopcy i młodzi mężczyźni, samodzielnie i oddolnie organizujący się w grupy, odwiedzają swoich koleżanek, by wspólnie się bawić. Następnie w poniedziałek przed południem i około południa przebrani w barwne stroje śmierguśnicy polują na młode kobiety, które tego dnia lądują w wannie ustawionej na wilamowskim rynku. Strój śmierguśników – poza dobrym humorem, nieodłączny element zwyczaju – powstaje głównie z tego, co znajdzie się pod ręką: ze starych materiałów, choćby i piżam, ścinków tkanin oraz bibuły. Bibuła jest także kluczowym budulcem kapelusza. Maski natomiast powstają z masy papierowej, kleju i oczywiście farb w licznych kolorach. Wszystko po to, by Wielkanoc w Wilamowicach była najbarwniejsza na świecie! Zdjęcie pochodzi z okresu międzywojennego.
Powiązana kategoria aktualności
